Çölyak hastalığı nedir?

Yiyeceklerin,yağların bağırsaklarda emilememesi sonucu çocuklarda meydana gelen hastalığa çölyak hastalığı denilmektedirçölyak hastalığı

Çölyak hastalığı ailevi bir hastalıktır ve sebebi arpa,yulaf,buğday ve çavdarda bulunan gluten ve gladin adındaki proteine olan duyarlılıktır. Bağırsaklarda yağ asitlerinin sindirimi bozulmuştur. Bebeklerin 6. ve 9. aylar arasında unlu gıdalarla beslendiklerinde kilo kaybettikleri,huzursuzlaştıkları,pis kokulu yağlı bir dışkı çıkardıkları görülmüştür. Mide bir süre sonra şişmeye başlar ve kol,bacaklar aşırı derecede zayıflar,çocukta beslenme kötülüğü sebebiyle bu hastalık meydana gelebilir.

Hastalığın tedavisinde glutensiz(Un'suz) gıdalarla beslenme önemlidir. Bu nedenle bazı ülkelerde glutensiz özel un ve ekmekler satılmaktadır. Anemi için b12 vitamini verilmektedir. çölyak sprue, nontropik sprue ve glutona duyarlı enteropati olarak da bilinir. Çölyak hastalığı ince bağırsağın glutona (çavdarda, buğdayda ve arpada bulunur) olan hassaslığıdır. Bu hassaslığın neticesinde ve iltihaplanmaya bağlı olarak, ince bağırsak astarının hasar görmesi suretiyle gelişen, yiyecekleri emme yetersizliğidir. Çölyak hastası bireylerde, demirin, folik asitin veya ikisinin birden eksik emilmesinden dolayı kansızlık görülebilir. Kalsiyum ve D vitamininin yetersiz emilmesi ise östeoporoza sebebiyet verir. Çölyak hastalığı çocuklarda da görülebilen bir hastalıktır.

Çölyak hastalığının belirtileri

Belirtiler sindirim sisteminde var olabilir yada olmayabilir. Örneğin bir kişide ishal ve karın ağrısı olabilirken diğer bir kişide aşırı sinirlilik, öfke ,veya depresyon olabilmektedir.Aslında aşırı öfke ve sinirlilik çocuklarda görülen en yaygın belirtilerden biridir. Çölyak hastalığının belirtileri aşağıda maddeler halinde sizler için topladık;

1- Çok sık tekrarlanan karın ağrıları

2- Kronik ishal

3- Kilo kaybı

4- Açık renkli, kötü kokulu dışkı

5- anemi (kırmızı kan hücrelerinin düşüklüğü)

6- Gaz

7- Kemik Ağrısı

8- davranış değişiklikleri

9- Kaslarda kramp meydana gelmesi

10- Yorgunluk

11- büyüme geriliği

12- Bebeklikte gelişim,büyüme bozuklukları

13- Eklemlerde ağrılar

14- Felç

15- Bacaklarda uyuşma,karıncalanma(sinirdeki hasardan)

16- ağız içerisindeki açık yaralar (aphthus ulcers)

17- Ağrılı deri hastalığı (dermatitis herpetiformis)

18- Diş bozuklukları yada mine kaybı

19- Haddinden fazla kilo kaybından dolayı oluşan adet düzensizliği

Küçük çocuklarda kusma, ishal, karın şişliği, iştahsızlık, kilo alamama ve boy uzamasında yavaşlama gibi tipik belirtilerle ortaya çıkabileceği gibi daha ileri yaşlarda sadece kansızlık, boy kısalığı, kemik zayıflığı ve nedeni bilinemeyen karaciğer hastalığı gibi çok değişik belirtilerle de kendini gösterir.

Çölyak hastası olan kişiler buğdayda arpada çavdarda ve kesin olmamakla birlikte, yulafta bulunan ve gluten olarak adlandırılan bir proteine tahammül edememektedir.

Çölyaklı hastalar gluten içeren yiyecekler yediklerinde, onların bağışıklık sistemleri bunu ince bağırsaklara zarar vererek yanıtlar. Özellikle çok küçük ve parmak şekline benzeyen villus olarak adlandırılan ince bağırsaktaki emilimi sağlayan yapılar kaybolur (düzleşir ve görevini yapamaz hale gelir.)

Yiyeceklerdeki besinler bu villuslardan geçerek kan dolaşımı içine emilirler. Villuslar olmadan kişi; ne kadar yiyecek yerse yesin; beslenemez.

Vücudun kendi bağışıklık sistemine zarar vermesinden dolayı çölyak hastalığı oto-immün sistem rahatsızlığı olarak düşünülmektedir. Bununla birlikte, yiyeceklerin emilememesinden dolayı sindirim rahatsızlığı olarak da sınıflandırılabilmektedir.

Çölyak hastalığı nasıl teşhis edilir?

Çölyak hastalığının kesin tanısı ancak deneyimli bir gastroenterolog tarafından yapılacak kan tahlilleri ve ince bağırsak biyopsisi ile tanımlanabilir. Çölyak hastalığı genetik bir hastalıktır, yani ailevi kalıtım söz konusudur. Bazen hastalık bir ameliyat, çocuk doğumu, hamilelik, viral enfeksiyon ya da şiddetli duygusal stresten sonra tetiklenebildigi gibi ilk seferde de aktif olabilir. Hastalık yaşamının her hangi bölümünde ortaya çıkabilmektedir. Çölyak kimi kişilerde çocukluk, kimilerinde ergenlik, kimilerinde ise orta yaş grubunda ortaya çıkabilmektedir

Çölyak hastalığı tedavisi

Çölyak hastalığının erken zamanlarda teşhis edilmesi zordur. Teşhise dayalı çalışmalardan testleri, katı dışkı tahlilleri ve barium yutulduktan sonra çekilen bağırsak röntgenleri, çölyak hastalığının tanısında yardımcı olur. Bu hastalığa dair şüpheler, mikroskopik anormalliklerin görüldüğü bir biyopsi testinden sonra sonuçlanacaktır. Gluten içermeyen bir beslenme düzeni, bu hastalığın ana tedavi yöntemidir. Gluten sadece tahıllarda ve buğdayda bulunmaz. Birçok hazır besin glüten içerir. Glutene hassas insanların yiyecek etiketlerini incelemeleri ve etiketsiz olarak üretilmiş besinlerden uzak durmaları gerekmektedir.

İlgili olabilecek başlıklar

Çölyak nedir?